४ असार २०८१, सोमबार | Tue Jun 18 2024

मौसम अपडेट

नेपाली पात्रो

विदेशी विनिमय दर अपडेट

राशिफल अपडेट

सुन चाँदी दर अपडेट

विचार


सामाजिक सञ्जालको जञ्जालमा फस्दै नेपाली पुस्ता



मिसन शर्मा
पछिल्लो समय प्रविधिको बोलवाला चल्दैछ । प्रविधिको प्रयोगले मानिसको जीवन सहज बन्दैछ । मोवाइलबाटै किनमेल गर्न र डिजिटल पैसा तिर्ने सिस्टम आएको छ । इन्टरनेटको सहज पहुँच बढ्दै जाँदा गाँउ गाँउसम्म सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्ने संस्कृतीको विकाश भइरहेको छ ।
यी भए सुखद पक्ष । प्रविधिको गलत प्रयोगले मानिसलाई बेकामे पनि बनाइरहेको छ । धेरै मानिस आफ्नो काम विर्सेर सामाजिक सञ्जालमा लामो समयसम्म बस्ने, सामाजिक सञ्जालको माध्यमबाट नकारात्मक कुरा सिक्ने क्रम बढ्दो छ ।
एकातिर इन्टरनेट र प्रविधिको विकाशले मानिसको जीवन सहज बन्दैछ भने अर्कोतर्फ इन्टरनेटको माध्यमबाट सामाजिक सञ्जालको जञ्जालमा युवाहरु फस्दैछन् । समाज विकृत बन्दैछ ।
युवाहरु सामाजिक सञ्जालमा धेरै समय विताउन थालेका छन् । जीवनको उर्जाशील यो समय धेरै जना सामाजिक सञ्जालमा बेतुकको काम गरेर विताइरहेका छन् । सामाजिक सञ्जालको जञ्जालमा युुवा पिढी फस्दै गएको छ ।
केही समयअघिसम्म फेसबुकमा व्यस्त नेपाली पुस्ता युट्युव हुँदै टिकटक चलाउने र घण्टौं समय विताउने लत परेको पाइन्छ । फेसबुकमा इस्टाटस पोष्ट गरेर एकखाले युवाहरु लाइक गन्दै कमेन्ट पढ्दै दिन विताउछन् भने अर्कोतर्फ वालवालिकाहरु फ्रिफयरजस्ता विभिन्न गेम खेलेर रातभर व्यस्त हुन्छन् अनि दिनभर सुत्छन् ।
युवा र बैंसको बेला अल्लारे समय समेत भनिन्छ । यो बेला के गर्न हुने के नहुने उनीहरुले बुझेका हुँदैनन । अभिभावकहरु पनि सधै छोरा छोरी के गर्दैछन् भन्ने कुराको पछि लागेर हिड्न भ्याउदैनन् । यसैको फाइदा दिएर पछिल्लो पुस्ता सामाजिक सञ्जालमा व्यस्त छ । घर घरमा केटाकेटी र युवाहरु मोवाइल बोकेर घण्टौंसम्म ढोका थुनेर बसेका भेटिन्छन् ।
आफ्ना छोराछोरीको मोवाइल चलाउने तल बसेको देखेर धेरै आमा बुवा चिन्तित छन् । वालवालिकाको पढाई विग्रेको छ । नयाँ नयाँ व्यावहारिक ज्ञान र शिप सिकेर प्रगतीको बाटोमा अघि बढ्नु पर्ने युवा पुस्ता मोवाइलमा अल्झेर सुन्दर भविश्य विगारिरहेको छ ।
अहिले सामाजिक युवा आफ्ना आमाबुवाका कुरा सुन्दैनन् । उनीहरु एकोहोरो भएर झोक्राएर बस्ने स्वभावका छन् । उनीहरुमा डिप्रेसन र फस्टेशनले गाँजेको छ । पछिल्लो समय भुकम्प, कोरोना भाइरस र आर्थिक मन्दीका कारण समाजमा नै निराशा छाइरहेको बेला विकृत राजनीतिले काम गर्ने वातावरण छैन ।
केही समय अघिसम्म आफ्ना बच्चा इन्टरनेट गेममा व्यस्त देखेर चिन्तित हुने आमाहरु पनि अहिले आफै टिकटकको लतमा परेका छन् । उनीहरु नयाँ नयाँ गीतमा विभिन्न हर्कत गरेर टिकटक बनाउदै सामाजिक सञ्जालमा पोष्ट गर्दै घर झगडा निम्त्याइरहेको देख्न सकिन्छ । फेसबुक ट्वीटर र इन्टताग्राम चलाउने पुस्ता पछिल्लो समय टिकटक र युट्युवको भिडियोमा भुलेको पाइन्छ ।
इन्टरनेटको माध्यमबाट युवाहरुको गलत बानी व्यहोरा बढ्दो छ । केही समयदेखि गुगलको माध्यमबाट भेटिने पोर्न साइट युवाहरुको लत बसेको पाइन्छ । धेरै सामाजिक सञ्जाल चलाउने युवाहरु प्रविधिबारे जानकार हुँदै पाइरेसी गर्न, विभिन्न साइट ह्याक गर्न सिपालु बन्दैछन् । यसबाट क्षति व्यहोर्नेहरु मुद्दा मामिला गर्ने झन्झट व्यर्होनु पर्ने अवस्था आएको छ भने अपराधको नयाँ सिलसिला सुरु भएको छ ।
आजको संसार आइटिको प्रयोगभन्दा अघि बढेर एआई (आर्टिफिसियल इन्टिलिजेन्स)मा प्रवेश गरेको छ । अव धेरै काम मानिसले होइन प्रविधिले नै गरिदिने जमाना आएको छ । नेपालबाहिर बौद्धिकताको प्रयोग पनि मेसिनले गर्ने भएपछि योग्यता र क्षमता भएका मान्छेको महत्व घट्छ कि भन्ने चिन्ता थपिएको छ तर नेपालका युवा सामाजिक सञ्जालको जञ्जालमा फसेको भन्दै चिन्ता गर्नमा व्यस्त छ । यो जञ्जालबाट बाहिर ल्याएर उद्दार गर्ने कोही भेटिएका छैनन् ।
सामाजिक सञ्जालको प्रयोगबाट छुट्कारा दिन मनो परामर्सदाताको दिनचर्या बदलिएको छ । तर सरकारको ध्यान यो विषयमा ध्यान पुगेको पाइदैन ।

 

 

प्रकाशित मिति : ४ बैशाख २०८०, सोमबार  १ : ५१ बजे